Uei lo dia, qu'ei comun de lamentà's sus l'estat deu sistèma educatiu francés. Mes on n'èm concrètament? Antoine Prost, istorian de l'educacion, que signava en Le Monde deu 20 de heurèr de 2013 un article titolat «Lo nivèu escolari que baisha, e aqueste còp b'ei vertat!» Suu huec, qu'i enumerava la devarada deu sistèma actuau en diferentas enquèstas.
«Totun que cau har lo tòca-senh. Tots los indicators que son au roi. En las plan conegudas enquèstas PISA, la França que passè entre 2000 e 2009, per çò que concerneish la compreneson de l'escriut, deu 10au reng sus 27 país au 17au sus 33. La proporcion d'escolans qui ne mestrejan pas aquesta competéncia que creishó d'un tèrç, en passar de 15,2%, a 19,7%. En matematicas, qu'arreculam tanben e que n'èm a la mejana adara, mentre que hasèvam partida deus miélhers. […] E entà ne pas arriscar d'estar malament jutjats, que'ns èm retirats de l'enquèsta internacionau sus las matematicas e sciéncias. […] Ací qu'ei ua auta enquèsta internacionau qui hè referéncia aus programas escolaris (Pirls). Que tracta de las competéncias en lectura après quatre annadas d'escòla obligatòria, donc a la fin deu CM1. En 2006, sus 21 país europèus, França que's situa entre lo 14au e 19au reng segon lo tipe de tèxte e las competéncias evaluadas. Las enquèstas nacionaus que van tà la medisha direccion. Lo ministèri que publiquè ua sintèsi de las evaluacions deu nivèu en CM2 de 1987 a 2007 (nòta d'informacion 08 38). Se lo nivèu demorè estable de 1987 a 1997, en cambi qu'a plan baishat entre 1997 e 2007. Lo nivèu en lectura deus 10% los mei febles en 1997 que representa, detz ans mei tard, 21% deus escolans. La baisha que's constata quaus que siin las competéncias. A la medisha dictada, 46% deus escolans que hasèvan mei de 15 fautas en 2007, contra 21% en 1997.»
Céline Alvarez, anciana regenta de l'educacion nacionau que s'a hèit conèisher en coplar pedagogia Montessori e recèrca en sciéncias cognitivas, que declarava recentament «segon un rapòrt deu Haut Conselh de l’educacion, 40% deus mainats que sorteishen cada anada deu CM2 dab mancas que'us empacharàn d’aver ua escolaritat normau au collegi.» Mentre que l'OCDE indica en los sons rapòrts sus l'educacion que «los sistèmas competitius que son tanben los qui balhan salaris hauts aus ensenhaires, mei que mei en los país de haut nivèu de vita» que constatam qu'en 2012 «lo salari mejan deus regents francés qu'ei 17% inferior a la mejana deus país de l'OCDE» e, en particular, que ganhan 54% de mensh que los lors vesins alemands... Per çò que concerneish lo taus d'escolans per regent, ua nòta deu Centre d'analisi estrategica, organisme estacat a Matignon, precisè en 2011 que la França qu'ei lo país deu quau nombre d'ensenhaire per escolans qu'ei lo mei feble deus 34 membres de l'OCDE. Totun qu'averem tòrt de créder que las causas siin totas ligadas au passat recent, quan ei vertat qu'ei deus mauaisits de har cambiar un sistèma de mei de 6750000 d'escolans deu purmèr grad que's pensa tant unifòrme e nacionau. Lo sociològue François Dubet, director d’estudis à l’Escòla deus hauts estudis en sciéncias sociaus, que hè notar que «la longa sedimentacion de las tradicions escolàrias napoleonianas e republicana ne honha pas guaire a l’inovacion, percebuda com ua ruptura de l’unitat de l’escòla» e qu'ajusta que «lo noste sistèma educatiu – sustot l’ensenhament secondari – que's bastíi a partir deu Purmèr Empèri de faiçon hèra centralisada, susditz l’istorian Claude Lelièvre, e aquò non pas en vista de l’egalitat mes per que “l’Estat hasqui nacion”, com ac disèva Napoleon Ier.»
En un tau contèxte, ne podem pas estar susprés de constatar que numerosas familhas demandin ua auta escòla, luenh de las constrentas d'uniformitat d'un sistèma de talha tan grana, e donc mei en acòrd dab la realitat deu mainat. Per'mor que pertot las experiéncas que's multiplican e son lo frut de precursors harts d'esperar que, fin finau, la carrèra de Grenelle que's bolegui. Céline Alvarez e lo son apròchi Montessori qu'an estat evocadas mes i a tanben la pedagogia Freinet, causida per lo hialat d'escòlas occitanas Calandreta qu'escolarizan 3600 mainats en 3 collegis e 62 escòlas que van de Peçac, au ras de Bordèu, dinc a Niça. Aquesta escòla a causit de coblar pedagogia activa e bilingüisme precòç. Per'mor que com ac ditz un article de Cerveaux & Psycho d'octobre de 2014, intitulat «Estar bilingüe : ua sòrta taus mainats», que’s confirma que «quan un mainat mestreja duas lengas valorizadas en la societat on viu, que desvolopa miélhers capacitats cognitivas, lingüisticas e qu'ei mei competetiu a l'escòla qu'un mainat monolingüe.» Un aute article de deceme de 2011 «Mainats bilingües : un avantatge indenegable» que desteca ganhs significatius en çò deu joen bilingüe en creativitat, flexibilitat mentau, memòria e capacitat d'abstraccion. Atau a la qüestion: l'occitan a que serveish? (qüestion a la quau tot pair qu'inscriu lo hilh en ua escòla occitana que deu saber respóner) la responsa ne pòt qu'estar: l'occitan que serveish a tot! Per'mor qu'en las escòlas bilingüas, la dusau lenga qu'ei un aperet pedagogic en si medish deu quau l'escòla monolingüe ne pòt pas dispausar. De mei la majoritat de las singularitats ortograficas francesas que son signadas oraument en occitan e, per tant que's prononciin, lo mainat qu'ei miat per un hiu logic en lo son aprenedissatge de la lenga francesa. Lo principi qu'ei lo medish dab autes lengas latinas com lo catalan e lo còrs. Per çò de a las lengas com lo breton, l'alsacian, lo basc, … los concèptes sus los quaus emparan qu'ajudan lo mainat a desvolopar enqüèra mei las soas capacitats d'abstraccion.
Díser que l'Educacion nacionau que demòra totaument a despart d'un tau movement que seré injust, com ac prova l'existéncia de las classas bilingüas francés-occitan. Totun que cau precisar que taus iniciativas que son hèra isoladas, per exemple la Gironda ne pòt comptar que duas escòlas mentre que s'ageish deu despartement lo mei gran de França metropolitana en superficia e lo 6au quan se tracta de la populacion! Gilbert Dalgalian, psicolingüista especializat en los aprenedissatges precoces de lengas, ancian expèrt UNESCO en tecnologias educativas que s'ei interessat a las lors qualitats tecnicas:
«L’educacion nacionau, a un moment, non solament que s'ei interessada a la qüestion deu bilingüisme mes tanben que hasó evaluacions pr'amor que ne podèva pas avia's en aquesta iniciativa de cordèra publica bilingüe se n'i avèva pas d’evaluacion preliminara. Las evaluacions ne portèn pas sus la lenga regionau mes suu francés e las matematicas e aquí, suspresa… Las evaluacions que balhèn petits escarts tanlèu com lo CP, tostemps au profieit de las mejanas de las classas bilingüas comparadas a las classas monolingüas de medish atge e de medish nivèu, mes petits escarts deus quaus ne podem tirar guaire causas. Puish los escarts deu CE1-CE2 que creishèn drin mes ne volon pas tanpauc tirar tròp davant d’òra conclusions. E fin finau, au CM1-CM2 que vedon que los escarts qu'èran deus grans, en tots los cas hèra importants, e las mejanas de las classas bilingüas qu'èran sistematicament superiors en francés e en matematicas a las mejanas de las classas monolingüas, de medish atge e de medish nivèu.»
Mes, a còps, pregonds varrolhs psicologics que hèn puisheu ad aquestas iniciativas. Atau un article deu 11 heurèr de 2015 de la Depêche que relatava que «n'ei pas banau d'encontrar ua manifestacion contra l'obertura d'ua classa bilingüa francés/occitan» e destacava la de Cambon en lo Tarn. La França que seré l'unic país on pairs pòden manifestar per ua tecnica pedagogica objectivament mensh competitiva? (E que concerneish los lors pròpis hilhs) Car com ac ditz lo Professor Dalgalian:
«Gràcia a las imatges IRM deu cervèth que podem explicar las facilitats deus mainats bilingües en lenga e calcul : en hèit que constatam que l’aira de Broca qu'ei mei desvolopada en eths qu'en lo monolingüe. L’aira de Broca, qu'ei situada en la zòna prefrontau esquerra que s’acuenta de tot çò qu'ei automatic en lenga e de tot çò qu'ei formau, l’òrdi deus mots e las conjugasons. Tot aquò qu'ei automatizat si estó aquesit de petit, e los automatismes que son enterpausats e gerits en l’aira de Broca que'ns permeten l’accès a la complexitat e l’abstraccion shens embagatjà'ns l’esperit dab la mesa en fòrma qu'i ei hèita automaticament. Que's ved que la zòna de Broca deu mainat bilingüe qu'ei mei grossa et integrada e administra las duas lengas donc qu'ei mei competetiu que lo monolingüe qu'a ua zòna mei petita, e quitament mei competetiu que lo bilingüe tardiu qu'a dus Broca mes que son bastits separadament e donc qu'ei tributari d’un anar e tornar volontari e conscient. Dab lo bilingüe precoç que's pòt passar librament d’ua lenga a l’auta.»
Claude Hagège, Professor au Collegi de França, que parla en lo son libe «Lo mainat dab duas lengas» deu lindau fatidic deus 10-11 ans. En hèit, n'i pas cap besonh d'estar un expèrt entà compréner que las lengas que's deben aquesir lèu. Totun lo sistèma tradicionau qu'espèra que lo mainat agi 11 ans entà implicar un professor especializat en lo son apprenedissatge... Que fonciona donc a contra-corrent deu desvolopament deu mainat!
Au despieit de la preséncia activa de blocatges psicologics e institucionaus, la necessitat de bastir un sistèma educatiu competetiu qu'a tornat hicar en sèra la lenga occitana et las soas consòrs. Emparà's sus aquestas lengas entà desvolopar lo bilingüisme precoç que permet non solament d'ac har a un còst des·hidant tota concurréncia, mes tanben d'aver mainats que trobaran miélher la lor plaça en un monde globalizat e ua Euròpe multilingüe e multiculturau. Luenh de constituar ua oposicion, lo locau e lo globau que son las duas extremitats d'un medish ensemble coerent, car com ac ditz l'arreproèr «Los arbos dab arraditz pregondas que son los que pujan haut.»
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada